Oficjalny portal informacyjny Gminy Wąchock

159 lat temu wybuchło Powstanie Styczniowe, powstała Republika Wąchocka…

Strona główna Wiadomości 159 lat temu wybuchło Powstanie Styczniowe, powstała Republika Wąchocka…
Generał Marian Langiewicz na koniu, obok Henryka Pustowojtówna
Foto z archiwum: https://ank.gov.pl/powstaniestyczniowe/grafiki.html

Dzisiaj rozpoczynają się Centralne Obchody 159. Rocznicy Wybuchu Powstania Styczniowego. Ze względu na rozwój pandemii tegoroczne uroczystości zostały ponownie w znaczący sposób ograniczone. W Szydłowcu i Suchedniowie odprawione zostaną msze za Ojczyznę, w Bodzentynie – podobnie jak w pozostałych miastach-organizatorach obchodów samorządowcy w imieniu wszystkich organizatorów złożą hołd pamięci uczestnikom walk 1863-1864 roku. Odwołany został również Marsz Szlakiem Powstańców Styczniowych Suchedniów-Bodzentyn. Jedynie w Wąchocku, mimo że w skromniejszym gronie, uroczystości odbędą się w obecności władz państwowych – kopię Sztandaru Powstańców Styczniowych na ręce Kadetów z Korpusu Kadetów w Suchedniowie przekaże szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, Jan Józef Kasprzyk.

A jak wydarzenia z przełomu stycznia i lutego 1863 r. wyglądały na terenie ówczesnej Republiki Wąchockiej?

„(…) Uczestnicy pierwszych walk podążyli w stronę Wąchocka, gdzie założono obóz powstańczy. Tutaj dotarł 300-osobowy oddział sformowany koło Opatowa. Przybywały również drobniejsze partie z terenu województwa sandomierskiego. W miasteczku powstańcy przebywali od 23 stycznia do 2 lutego 1863 r. Kierownictwo ruchu w tej części Królestwa objął gen. Marian Langiewicz – naczelnik wojskowy województwa sandomierskiego.

W Wąchocku organizowano narodowe wojsko. Tworzono kompanie strzelców, kosynierów, szwadrony jazdy; zbrojono i musztrowano ochotników, wysyłano pisma i instrukcje wzywające do przyłączenia się do powstania. W końcu stycznia znajdowało się tu około 1400 żołnierzy. Zebranych powstańców podzielono na cztery bataliony. Dowodzili nimi Bernard Klimaszewski z Suchedniowa, Ignacy Dawidowicz, Klemens Dąbrowski i Dionizy Czachowski. Oddziałem kawalerii dowodził Jan Prendowski.

W tym czasie na miasteczko były zwrócone oczy całej „Polski”. Stąd Langiewicz kontrolował szosę Warszawa – Kraków. W wyniku przegrupowania sił rosyjskich miał swobodę działania w znacznej części Królestwa. Tu miał się ujawnić Rząd Tymczasowy. W związku z wieściami o nieudanych próbach wywołania powstania na terenie województwa krakowskiego, zakończonych niepowodzeniem atakach na Kielce i Jędrzejów, 26 stycznia Langiewicz wydał odezwę „Do mieszkańców województwa krakowskiego”. Wzywał w niej „braci Krakowiaków do powstańczego czynu. Powstańcie, choć w kilkudziesięciu ludzi, uwijajcie się po województwie, niepokójcie załogi moskiewskie, zbierajcie ochotników, kupcie się w hufce powstańcze, organizujcie wojsko regularne”.

Wolność trwała tydzień. 1 lutego 1863 r. wojska rosyjskie zaatakowały powstańców. W trakcie odwrotu stoczono walki z Rosjanami pod Bzinem, Parszowem i Suchedniowem. Po dwóch dniach obrony oddziały Langiewicza wycofały się do Bodzentyna, a stąd po krótkim postoju skierowały się do Nowej Słupi i na Święty Krzyż. Połowa powstańczej piechoty poszła w rozsypkę, stracono broń, warsztaty, magazyny. „Republika Wąchocka” przestała istnieć. Miejscowość została ograbiona i całkowicie spalona.”

Źródło: WYKUS – dr hab. Urszula Oettingen Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach